پخش فیلم

معنای « حتّی أتاک الیقین » در قرآن

سؤال : چرا در قرآن آمده « و اعبد ربک حتی یأتیک الیقین » ؟‌ وقتی بنده یقینی به وجود خدا نداشته باشد چرا باید عبادت او را بکند ؟ و چنین عبادتی چگونه می تواند به یقین منتج شود ؟ (36/7/5)

جواب : یقین در این آیه به معنای مرگ و یا حوادث بعد از آن است. برای فهم یک متن ، بهترین و معتبرترین راه ، رجوع به قرائن و شواهد تاریخی ( مانند استعمالات کلمات آن متن در أشعار و یا نثرهایی که در زمان صدور آن متن إنشاء شده اند ) است. همهء این شواهد حکایت از این دارند که یقین در این آیهء شریفه ، به معنایی است که گفتیم. شبیه به این آیه در سورهء مدّثّر نیز به کار رفته است. آنجا که وقتی أصحاب یمین ، که در بهشت مسقرّند ، به مجرمین می گویند : چه چیز شما را به جهنّم وارد ساخت ؟ ، جواب می دهند : « لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّين * وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِين * وَ کُنّا نَخُوضُ مَعَ ٱلُخَآئِضِين * وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّين * حَتَّىٰ أَتَانَا ٱلْيَقِين » یعنی : « ما از نمازگزاران نبودیم * و مستمندان را إطعام نمى کردیم * و پیوسته با اهل باطل همنشین و همصدا بودیم * و همواره روز جزا را انکار مى کردیم * تا زمانى که مرگ ما فرا رسید. »

خلاصه اینکه أمثال این تعبیر ( أتاک الیقین ، أتاه الیقین و مانند آن ) در قرآن و بعضی از روایات به معنای مرگ و یا حوادث بعد از آن به کار رفته است. حال ، علّتِ این استعمال چیست ؟ و آیا این ، یک استعمال حقیقی است یا مجازی ؟ و سؤالاتی از این دست ، پاسخ به آنها از موضوع این سؤال و جواب خارج است.

 

فراموش کردن رکوع در نماز

سؤال : من در یکی از رکعات نافلهء نماز عشاء ، رکوع را فراموش کردم. نمازی که خوانده ام چه حکمی دارد ؟ (36/7/28)

جواب : فراموش کردن رکوع در نماز ، موجب باطل شدن آن نماز می شود.

 

لباس شهرت که پوشیدنش حرام است چه نوع لباسی است ؟

سؤال : آیا پوشیدن لباس شیکی که به خاطر فاخر بودن توجّه دیگران به آن جلب می شود حرام است ؟ (36/7/4)

جواب : پوشیدن « لباس شهرت » حرام است و « لباس شهرت » لباسی  است که به قدری غیر عادی و نا متعارَف است که با پوشیدنش انسان انگشت نما می شود. پس صِرف شیک بودن یا گران قیمت بودن یا مورد توجه دیگران قرار گرفتن موجب حرمت نمی شود.

 

موسوعهء « طبقات الفقهاء »

سؤال : کتاب « طبقات الفقهاء » که تحت إشراف آیة الله سبحانی نوشته شده ، چه امتیازی نسبت به سایر کتابهای مشابه دارد ، منظورم این است که آیا صِرفاً جمع آوری مطالب است ، و یا ، مثل کارهایی که در « طبقات الرجال » انجام شده و می شود ،  اهداف و نتایج علمی خاصّی هم بر آن مترتّب است ؟ (36/7/27)

جواب : این موسوعة ، خصوصیّات متعدّدی دارد أمّا در اینجا إجمالاً به چند خصوصیّت این کتاب اشاره می کنیم :

الف ) مقدّمه ای به منظور آشنایی با فقه و ادوار و مراحل آن بر این کتاب نوشته شده که از آنِ خود آقای سبحانی است. این مقدّمة ، دو مجلَّد اوّل این موسوعة را در بر گرفته است. پس از آن ، هر مجلّد به فقهای یک قرن اختصاص داده شده ، بجز قرن چهاردهم که به دلیل حجم زیاد ، در دو قسمت چاپ شده است.

ب ) هدف از تدوین این کتاب ، صِرفاً أمثال آن اهدافی که در تدوین « طبقات الرجال » مطرح است نبوده است. هرچند بعضی از این اهداف ، با ملاحظهء این موسوعة ، تأمین می شوند. در ضمن توجّه داشته باشید که فقهایی که در این مجموعه ذکر شده اند ، بیشترشان از رواة نیستند. پس بین محتوای این کتاب و آنچه در فنّ طبقات الرجال مطرح است عموم و خصوص مِن وجه است.

ج ) از خصوصیّات خوب این موسوعة ، این است که در ذکر فقهاء ، فقط به دو ملاک توجّه شده : مسلمان بودن و تاریخ حیات. پس مثلاً شما با ملاحظهء مجلّدی که مربوط به فلان قرن است ، می توانید به صورت یکجا ببینید که در آن قرن ، در بین مسلمین چه فقهای شاخصی بوده اند و با آثار علمی و زندگی نامهء مختصر ایشان آشنا شوید ؛ بدون در نظر گرفتن مذهب ، محلّ زندگی و مانند آن. در حالی که سایر کتبی که در باب طبقات الفقهاء  دیده ام ، یا اختصاص به فقهای مذهبی خاصّ دارند و یا مکانی خاصّ و یا مانند آن.

 

ذکر کثیر و اهمیت ذکر لسانی

سؤال : در کتاب شریف جهاد اکبر این حدیث هست : « مِن اَشَدِّ مَا فَرضَ اللهُ عَلَی خَلقِهِ، ذِکرُ اللهِ کثیراً. ثُم قَالَ: لا اَعنِی « سُبحانَ‌اللهِ وَ الحَمدُ لله وَ لا اله الا الله و الله اکبر » وَ اِن کانَ مِنهُ ، وَ لکن ذِکر اللهِ عِندَ مَا اَحَلَّ وَ حَرّمَ ». متأسفانه کسی برای جمعی که من هم در آن جمع بودم از این حدیث به گونه ای استفاده می کرد که ارزش ذکر لسانی پایین می آمد و راه رسیدن به کمال را منحصر در مواظبت بر حرام و حلال الهی با تمام دایرهء وسیعی که دارد می کرد ، به گونه ای که جایی برای مداومت جدّی به ذکر لسانی نمی ماند. به نظر من این شیوه استفاده کردن از حدیث نوعی مصادره به مطلوب بود ولی نمی توانستم استدلال به اشتباه بودن این گونه برداشتها بکنم. لطفا توضیحاتی در این باره بفرمایید. (36/7/7)

جواب : مقصود از این حدیث بسیار روشن است. در این حدیث شریف ، امام جعفر صادق علیه السلام از یک فریضه سخن گفته اند ، فریضه ای که از مشکلترین فرائض است ؛ اینکه انسان بسیار یاد خدا بکند. بعد می فرمایند مقصودم از این امر واجب ، گفتن تسبیحات أربعه نیست ، اگرچه این هم ذکر است ، أمّا آنچه انجام دادنش به عنوان یک فریضه بر خلق لازم است این است که در هنگام مواجه شدن با هر آنچه خدا حلال یا حرام کرده به یاد او باشند [ و در نتیجه ، طبق آنچه او حلال و حرام کرده عمل نمایند ].

از بهترین دلایل اهمّیّت ذکر لسانی ، التزام انبیاء و ائمّة علیهم السلام به اذکار لسانی سنگین است. « وَ لَکُم فی رَسولِ اللهِ اُسوَةٌ حَسَنَة ».

 

آیة الله بهجت رضوان الله علیه در کلام دکتر سید حمید مولانا

دکتر سید حمید مولانا ، استاد مشهور روابط بین‌الملل و یکی از بنیان‌گذاران و پیشکسوتان رشته‌های ارتباطات و روابط بین‌الملل در سطح جهان است. او به مدت ۵۰ سال در آمریکا، اروپا و بسیاری از دانشگاه‌های مهم دنیا به تدریس و تحقیق مشغول بوده ، در ایران به عنوان چهره ماندگار کشور انتخاب شد و بنیانگذار و موسس اولین و قدیمی‌ ترین برنامه آموزشی و پژوهشی ارتباطات جهانی در دانشگاه‌های آمریکا است. تفصیل احوالات و شأن علمی ایشان را باید از یکی از شاگردان مبرزشان ؛ دوست دانشمندم جناب آقای دکتر محمد حسین ساعی ، جویا شد. دکتر مولانا چند سال پیش در سفری که به شهر قم داشت به دیدار آیت الله بهجت رضوان الله علیه نائل شد. آنچه در اینجا می آید ، یادداشتی است که ایشان پس از آن دیدار نوشته است.

***

بسیاری از ما امروز را با رنج و گداز به پایان می رسانیم و به امید فردا دل خوش می داریم و به تمام ناکامی ها و فشار روزگار تن در می دهیم که فردا برایمان روز مبارکی خواهد شد. اما فردا مثل دیروز و پس فردا بدتر از امروز، صحنه زندگی بدین ترتیب برایمان تنگ تر می شود بویژه وقتی که دوره ای از زندگی ما سپری شده و پا به اولین مرحله بلوغ اجتماعی می گذاریم، همه چیز در نظرمان طور دیگری جلوه می کند.

ادامه مطلب...
 

بیست درصد از گونه‌های گیاهی ایران در معرض خطر است

همزمان با روزجهانی تنوع زیستی، دکتر حسین آخانی، گیاهشناس و استاد دانشگاه تهران می‌گوید، ۲۰درصد از ۷۳۰۰گونه گیاهی شناخته شده کشور در معرض تهدید است. او تأکید می‌کند طبیعت نیازمند آیش (توقف بهره‌برداری) چندساله است تا بتواند زخم‌های عمیق خود را ترمیم کند.

ادامه مطلب...
 

افکار داعش ؛ عامل نابودی این گروه

[ نشر این مقاله به معنای تأیید محتوای آن نیست. ]

نیویورک تایمز نوشت: در نبود عزم جدی قدرتهای جهان برای نابودی داعش، تنها نیرویی که امکان تار و مار ساختن این گروه را محتمل می کند، باورهای ایدئولوژیک آن است.

ادامه مطلب...
 

منوی اصلی

خبرنامه

حاضرین در سایت

ما 12 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

Powered By R.SeyedMoosavi